Meteoren

Meteoren verschijnen als snel bewegende strepen licht aan de nachtelijke hemel. Ze worden ook wel aangeduid als vallende sterren. Meestal zijn ze wit of blauw-wit van kleur maar er worden ook wel gele en oranje gekleurde meteoren waargenomen. De kleur van de meteoor lijkt verband te houden met de snelheid en niet met de samenstelling.Roodachtige meteoren vertonen vaak een langgerekt spoor aan de hemel en lijken zicht derhalve langzaam te verplaatsen. Zeer sporadisch komen er ook groenachtige kometen voor die over het algemeen erg helder zijn. De groene kleur zou afkomstig kunnen zijn van geionizeerd zuurstof dat ontstaat bij de verbranding van de meteoor in de atmosfeer.

Meteoren zijn de kleinste deeltjes in het zonnestelsel, het gros is niet groter dan een zandkorreltje. Na jarenlange studie hebben astronomen achterhaald dat meteoriden zich in grote banen rond de zon bewegen. Gezien hun banen zijn de meeste meteorenzwermen afkomstig van kometen. Omdat ze zo klein zijn is het niet mogelijk om meteoren te bestuderen van uit de ruimte. Door de jaren heen hebben we wel gezien dat veel satellieten en ruimtestations kleine putjes vertonen die zijn ontstaan door de inslag van zogenaamde micro-meteorieten.

Meteoriden worden voor waarnemers op aarde als de de dampkring binnentreden. We noemen ze vanaf dat moment meteoren. Zeworden zichtbaar omdat ze tengevolge van hun hoge snelheid en de wrijving met de dampkring verbranden en daardoor een oplichtend spoor achterlaten. De meeste meteoren verbranden op een hoogte van 150-200 kilometer in de atmosfeer. Af en toe is een meteoor groot genoeg om niet volledig te verbranden. De niet-verbrande stukjes vallen op de aarde, deze niet-verbrande stukjes meteoor noemen we meteoriet.

Meer informatie over het waarnemen van meteoren is te verkrijgen bij de werkgroep Meteoren van de KNVWS, de werkgroep Meteoren van de Belgische VVS en de Dutch Meteor Society.

Op de volgende pagina’s een korte uitleg over meteoren en de belangrijke meteorenzwermen

Schijnbare radiant
Het punt aan de hemel van waaruit alle meteoren lijken te komen.

Bolide
Een erg heldere meteoor. Vaak is dit een meteoor die in stukken uit elkaar valt of explodeert. Het geluid van de explosie is soms hoorbaar.

Daglicht zwerm
Dit is een meteorenzwerm die overdag actief is, dat wil zeggen de radiant bevindt zich boven de horizon als ook de zon op is. Dergelijke zwermen zijn alleen maar met behulp van radar en radio-echos waarneembaar.

Vuurbal
Een vuurbal die helderder is dan een planeet of de helderste sterren. Dit betekent dat een vuurbal een helderheid van minimaal magnitude -4 moet hebben.

Meteoor
Wordt in de volksmond ook wel vallende ster genoemd. In werkelijkheid is het een deeltje uit de ruimte, varierend in grootte van een stofdeeltje tot een flink rotsblok dat de aard-atmosfeer binnendringt. Door de wrijving met de atmosfeer wordt het deeltje verhit en verbrandt het geheel of gedeeltelijk in de atmosfeer. De meeste meteorenzwermen stammen af van stof dat door kometen is achtergelaten gedurende hun reis rond de zon.

Meteoriet
Dit is een meteoor die groot genoeg is om niet geheel in de dampkring te verbranden en dus het aardoppervlak bereikt.

Meteorenregen
Een meteorenregen doet zich voor op het moment dat de aardbaan de baan van een meteorenzwerm kruist.

Meteorenstorm
Dit zeldzame verschijnsel doet zich voor op het moment dat de aardbaan verdichtingen in de baan van een meteorenzwerm kruist. Bij een dergelijk verschijnsel zijn er soms enkele honderden tot meer dan duizend meteoren per minuut zichtbaar.

Meteorenzwerm
Een meteorenzwerm representeert de baan van meteoriden rond de zon. De meeste meteoren zijn een bijprodukt van kometen dus het is goed mogelijk dat de meteoriden zijn nog bewegen in de baan van de bestaande komeet.

Meteorenspoor
Spoor van geioniseerd stof en gas dat overblijft nadat een meteoor is verdampt. Het laat de baan van de meteoor zien, afgelegd in de dampkring.

Kleine meteorenzwerm
Dit is een meteorenzwerm die in het maximum gemiddeld minder dan 10 meteoren per uur produceert.

Radiant
Het punt van waaruit alle meteoren lijken te komen.

Radiant drift
De beweging van de radiant ten opzichte van de sterrenachtergrond. Alle meteorenzwermen vertonen dit verschijnsel. Het wordt veroorzaakt door de passage van de aarde door de baan van de meteorenzwerm.

ZHR
Zentihal Hourly Rate: dit is het gemiddeld aantal meteoren dat een waarnemer zou zien (bij een heldere, donkere nacht) als de radiant aan het zenit zou staan.