Iets vooraf uw eerste aankoop

Eerste aankoop
Dit artikel geeft een kort beeld over wat u in het achterhoofd dient te houden als u een telescoop wilt kopen. Het artikel betreft 4 pagina’s.

Zo,dus u denkt na over het kopen van wellicht uw eerste telescoop? Natuurlijk kan en wil niet iedereen een (flink) bedrag uitgeven aan een telescoop.

U kan stellen dat men vanaf een prijs van 500 euro toch al vrij veel keuze heeft. Dit neemt niet weg dat er telescopen zijn die minder kosten. Het is aan te raden dat, wanneer u nog niet zeker weet of de praktische sterrenkunde iets voor u is, u met een rustig bedrag kunt beginnen. Hier moet wel vermeld worden dat u ook niet met een té goedkope telescoop moet beginnen die door het té slechte beeld uw interesse direct ten onrechte doet verdwijnen. Bij de eerste telescoop is het van belang om niet te goedkoop maar meestal ook niet te duur uit te zijn.

We willen hier ook vermelden dat de telescopen uit de supermarkt, die bijvoorbeeld in de aanbieding zijn rond sinterklaas en kerstmis, niet te vergelijken zijn met echte amateur-astronoomtelescopen. Vaak gaat het hier namelijk om vrij licht materiaal en geeft daarnaast de tekst in de advertentie een totaal verkeerd beeld van wat u kunt verwachten van het product.

Als een telescoop wordt aangeboden beneden de 100 euro kunt u betwijfelen of dit een telescoop is met een redelijke kwaliteit. Het kan toch voorkomen dat een redelijke telescoop rond het bedrag van 100 euro wordt aangeboden bij supermarktgroothandelaren. Hoe dan ook, als u iets wilt kopen, zorgt u er dan wel voor dat u wat kwaliteit in handen krijgt. Haal bij voorkeur uw telescoop niet in de supermarkt om de hoek. Natuurlijk kunnen andere personen, waaronder leden van astronomieverenigingen, ook adviseren of u tot een bepaalde koop kunt overgaan in samenhang met uw wensen.

De keuze van de telescoop is dus afhankelijk wat u wenst te zien.

-Bent u vooral geïnteresseerd in het kijken naar heldere objecten zoals de maan en planeten?

-Of bent u meer geïnteresseerd in verdere lichtzwakkere objecten, ook wel deep-sky objecten genoemd?

-Hoe handbaar, draagbaar en vervoerbaar moet de telescoop zijn?

-Wilt u wellicht foto’s maken door of met behulp van de telescoop?

-Heeft u reeds ervaring in de omgang met telescopen of is dit de eerste keer?

Even kort vooraf het volgende. Een telescoop bestaat in hoofdzaak uit twee delen, de kijkersbuis en de montering. Het is beter als men een slechte kijkersbuis op een goede montering zet dan een goede kijkersbuis op een slechte montering. Kortom, onderschat niet het belang van een goede montering. Een montering dient stevig en bij voorkeur iets zwaarder te zijn. Als de montering slecht is waardoor er veel trillingen overgebracht worden, het object moeilijk in beeld te houden is, of de telescoop wegzakt, dan heeft men natuurlijk niets aan het hele product, hoe goed de kijkersbuis dan ook moge zijn.

Refractors en reflectors
Als u vooral geïnteresseerd bent in de heldere beelden van de planeten en de maan, dan raden we u aan om een refractor (lenzentelescoop) te kopen. De prijs van een refractor is redelijk te noemen, hoewel de verkoopprijs bij een opening van meer dan 10 cm flink toeneemt. Een advies zou kunnen zijn om een refractor te kopen met een lensopening van 10 cm. De opstelling van de refractor dient een equatoriale te zijn, bij dit soort hoeft men maar aan één as te draaien om het object aan de hemel te kunnen blijven volgen. Zulke telescoop kost op vandaag meestal minder dan 400 euro bij de verschillende aanbiedingen. Natuurlijk zijn er ook bij de telescopenhandel de goedkopere en duurdere merken.

Enkele bekende merken: Meade, Bresser, Vixen

Verschillende type telescopen op een rijtje

Verschillende type telescopen op een rijtje

De refractor geeft een goed beeld van veel objecten, waaronder dus de genoemde planeten en de maan. Het enige nadeel is als men met een grote vergroting zou werken, er de kans bestaat dat er wat valse kleuren komen als men naar de heldere objecten kijkt. Voor de beginner is dat iets wat geen zwaar probleem hoeft te zijn. Voor diegenen die dit toch willen oplossen, hiervoor zijn filters te koop (ca. 35 euro).

Men kan daarnaast nog een volgmotor kopen. Deze volgmotor wordt op één van de twee assen geplaatst van de montering. Dit is vooral belangrijk als men gaat fotograferen met langere belichtingstijden.

Als uw interesse (ook) ligt in het bekijken van lichtzwakkere objecten zoals sterrenstelsel en nevels dan is een reflector (spiegeltelescoop) wellicht beter voor u. Reflectors hebben al snel een bredere opening waardoor men meer lichtzwakkere objecten kunt zien. Denk aan een diameter van tussen de 10 en 20 cm. Nadeel van deze reflectors is dat ze meestal groter uitvallen en daarom lastiger te transporteren zijn. Daarnaast kan men ze het beste eerst even laten afkoelen voordat je ermee gaat kijken naar de hemel. De reflectors hebben daar tegenover wel de voordelen dat ze over het algemeen makkelijk op te zetten en te hanteren zijn. De prijs van de reflectors ligt doorgaans lager dan als men zou kiezen voor een refractor.

De prijs voor een 15 cm reflector ligt niet veel hoger dan een 10 cm lenzenkijker!

Ook op deze modellen zijn volgmotoren mogelijk en vaak eigenlijk al standaard bij het pakket. En ook hier, net zoals meeste andere telescopen, raden we u een equatoriale opstelling cq. montering aan om het volgen van de hemelobjecten zo makkelijk mogelijk te houden.

Monteringen
Zoals al eerder is vermeld is het doorgaans het meest logisch om voor een equatoriale montering te kiezen. De andere mogelijkheid is de azimutale montering.

Met de azimutale montering kan men de montering bijdraaien richting link en rechts, en naar boven en beneden. De fijnregeling werkt dus precies verticaal en precies horizontaal. Het is bij iedereen wel bekend dat de zon in het oosten opkomt en in het westen ondergaat en dus een baan volgt in de vorm van een boog. Sterren en planeten en alle andere objecten volgen diezelfde boog. Eigenlijk mag men zeggen dat de objecten allemaal stilstaan maar dat ze lijken te bewegen door de draaiing van de aarde.

Met het blote oog kan men reeds daadwerkelijk de maan zien opkomen. Langzaam zie je de maan klimmen aan de hemel. Als u door een telescoop kijkt dan moet u de maan dus volgen, hij beweegt namelijk aan de hemel. Om de baan van de maan, of welk hemelobject dan ook, in de vorm van een boog wilt volgen met de azimutale montering, dan dient men dus aan twee assen te draaien, iets naar rechts en iets naar boven.

Onderschat niet de snelheid van de objecten aan de hemel. Met telescopen werk je gelijk al met redelijke vergrotingen en dan uit de snelheid van het object zich als een object dat continue het beeld van de telescoop uitloopt. Reeds bij een vergroting van enkele tientallen malen moet u goed blijven draaien (op twee assen) om het object te kunnen volgen. Bedenk nu dat u met een vergroting van meer dan 100 werkt en u moet draaien aan een azimutale montering!

Waarschijnlijk is het al duidelijk. Een azimutale montering is gewoonweg niet erg geschikt om een object aan de hemel te volgen aangezien de objecten een baan volgen die niet precies horizontaal is.

Om dit probleem grotendeels te verhelpen is er in het verleden een andere montering ontworpen, de equatoriale montering. De montering is zo opgesteld dat als u de montering richt op het middelpunt van de draaiende sterrenhemel ( hier in Nederland de poolster, alle sterren lijken hier om heen te draaien terwijl de poolster zelf stil staat) u maar aan één as hoeft te draaien om het object aan de hemel te kunnen volgen. Deze as wordt doorgaans ook de uur-as genoemd. Het is duidelijk dat als u redelijkerwijs de hemelobjecten wilt kunnen volgen, u kiest voor een equatoriale montering. U hoeft alleen de uur-as bij te stellen om de baan van de objecten te kunnen volgen.

In zo’n geval, als u kiest voor een volgmotor, is alleen een motor op de uur-as voldoende om de telescoop het volgwerk voor u te laten doen!

Samenvattend willen we u meegeven dat u het beste voor een equaoriale montering kunt kiezen. Deze monteringen zijn vrijwel altijd standaard op vandaag. De azimutale monteringen komen vooral voor bij de goedkopere telescopen en de Dobson-telescopen.

Samenvattend
We hebben nu in hoofdzaak twee soorten telescopen kort besproken, de refractors en de reflectors. Het zijn beide goede beginnertelescopen, de keuze hangt af van het soort objecten dat u wilt bekijken.

Grofweg kunt u aanhouden:

Heldere objecten zoals planeten en maan: refractor (lenzentelescoop)

Lichtzwakke objecten (deep-sky objecten): reflector (spiegeltelescoop)

Met een refractor zult u evengoed ook lichtzwakke objecten kunnen zien maar simpelweg niet zoveel en zo duidelijk als wanneer u door een reflector kijkt. Met een reflector ziet u daarnaast natuurlijk ook de heldere objecten. Doorgaans kan men wel stellen dat het detail op deze heldere objecten iets minder is dan wanneer u men door een refractor kijkt.

De reflector ligt doorgaans iets gunstiger qua prijsklasse dan de refractors.

Kies daarnaast altijd voor een equatoriale montering.

Naast de bovenstaande twee soorten telescopen is er nog een derde vrij bekende soort, namelijk de Schmidt-Cassegrains. Deze soort is eigenlijk een combinatie van de refractor en reflector en komt gelijk ook iets hoger uit op de prijsladder. De Schmidt-Cassegrain is in dit artikel niet besproken omdat het meestal ook niet de telescoop is waarmee een persoon begint. Wil men toch informatie over deze telescoop, en ook meer info over de andere twee soorten, dan verwijzen we u graag naar andere artikelen die zich in zijn geheel toespitsen op de verschillende soorten telescopen, en niet te vergeten, opstellingen/monteringen. Natuurlijk zijn er op het internet vele bronnen aanwezig hiervoor.

Als u een telescoop wilt kopen, bedenkt dus vooraf goed wat de voor en nadelen zijn. Het is raadzaam vooraf advies aan te vragen bij een erkende telescoopdealer of andere amateur-astronomen!