Jupiter

Jupiter

De planeet Jupiter

Jupiter is de vijfde planeet vanaf de zon en is tevens de grootste binnen ons zonnestelsel. Als Jupiter hol zou zijn dan zou men er meer dan duizendmaal de Aarde in kunnen plaatsen. Jupiter bevat ook meer massa dan alle andere planeten samen. Het heeft een massa van 1.900.000.000.000.000.000.000.000.000 kg (1,9 * 10^27) en heeft een diameter bij de evenaar van 142.800 kilometer. Jupiter bevat momenteel 62 bekende satellieten (manen).

De vier grootste manen, Callisto, Europa, Ganymedes en Io, zijn als eerste waargenomen door Galileo in het jaar 1610. Er worden nog steeds manen ontdekt rondom de planeet Jupiter.

Jupiter heeft een ringsysteem, maar deze is zo zwak dat het onzichtbaar is vanaf de Aarde. De ringen zijn ontdekt in 1979 door Voyager 1. De atmosfeer is erg diep, misschien omvat het wel de hele planeet, en is hierdoor wel wat te vergelijken met de Zon. De atmosfeer is voornamelijk opgebouwd uit waterstof en helium, met kleine hoeveelheden methaan, ammonia(k), waterdamp en andere elementen. Op grote diepten, binnen in Jupiter, is de druk zo groot dat de waterstofatomen uit elkaar vallen en hiermee de elektronen vrijkomen. Hierdoor komen er in de kern atomen voor die alleen bestaan uit protonen. Dit resulteert in een staat waarin waterstof metaalachtig wordt.

Juist door de omvang en de enorme druk binnenin de planeet wordt Jupiter ook wel eens een mislukte ster genoemd. Reden hiervoor is dat als Jupiter groter zou zijn geworden, met een hogere druk binnen in de kern, de mogelijk bestaat dat het een ster zou zijn geworden en dat de aanwezige waterstof zou worden omgezet in helium. In dat scenario zou de zon en de ‘ster’ Jupiter een dubbelster worden genoemd, alleen zouden wij er dan niet zijn.

Jupiter met rode vlek

Opname van de Grote Rode Vlek op Jupiter

Jupiter staat bekend om zijn kleurrijke banden in horizontale richting (breedtegraden). Deze kleurrijke banden, samen met atmosferische wolken en stormen illustreren een dynamisch weersysteem op de planeet Jupiter. De wolkenformaties veranderen per dag en zelfs per uur. De ‘grote rode vlek’ is een complexe storm die zich in tegen de richting van de klok verplaatst. In de buitenste rand lijkt het materiaal te roteren binnen vier tot zes dagen. In het centrum zijn de bewegingen klein en bijna willekeurig qua richting. Naast deze grote storm is een verzameling van kleinere stormen en wervels ook terug te vinden in de genoemde wolkenbanden.

Aurora emissies, vergelijkbaar met het Noorderlicht op Aarde, zijn waargenomen nabij de poolregio’s van Jupiter. De aurora emissie lijkt in verband te staan met materiaal dat afkomstig is van de maan Io. Het materiaal volgt zijn weg langs magnetische veldlijnen richting de atmosfeer van Jupiter. Bliksem in de wolkentoppen, vergelijkbaar met blokbliksem hoog in de atmosfeer van de Aarde, zijn ook bij de grootste planeet van ons zonnestelsel waargenomen.

Jupiters ring
Anders dan de Saturnusringen die complex en een ingewikkeld patroon hebben, heeft Jupiter een simpele ring die bestaat uit een binnenste halo, een hoofdring en een Gossamer ring. Voor de Voyager-sonde leek de Gossamer ring uit één enkele ring te bestaan, maar afbeeldingen die werden verkregen door de Galileo-sonde, lieten zien dat de Gossamer eigenlijk twee ringen zijn. De ene ring zit in de andere. De ringen zijn erg vaag en bestaan uit stofdeeltjes die van oorsprong opgegooid worden als meteorieten, afkomstig van binnen ons zonnestelsel, in botsing komen met de vier kleinere binnenste Jupitermanen Metis, Adrastea, Thebe en Amalthea. Vele deeltjes zijn slechts van een microscopische grootte.

Jupiter met ringen

Artist impression van de ringen van Jupiter

De binnenste halo ring is rond van vorm en reikt zich van ongeveer 92.000 kilometer tot 122.500 kilometer uit van het centrum van Jupiter. De ring is gevormd door fijne deeltjes stof die vanaf het midden van de ring als een wolk aanwezig zijn. Vanaf het midden, richting de planeet, wordt de concentratie aan deeltjes minder doordat de deeltjes deels terugvallen op de planeet.

De hoofdring, en daarmee de helderste, verspreid zich van de halo-grens tot zo’n 128.940 kilometer of tot net binnen de baan van Andrastea. Vlakbij de baan van Metis neemt de helderheid van deze ring af. De baan wordt immers schoongeveegd door de maan Metis.

De twee vage Gossamer ringen zijn vrijwel hetzelfde in vorm. De binnenste Amalthea Gossamer ring begint vanaf de baan van Adrastea tot de baan van Amalthea, op een afstand van 181.000 kilometer van Jupiters centrum. De zwakkere Thebe Gossamer ring reikt van de Amalthea baan tot de baan van Thebe, op een afstand van 221.000 kilometer.

De Jupiterringen en manen zijn aanwezig in een stralingsgebied van elektronen en ionen die gevangen zijn in het magnetisch veld van de planeet. Deze deeltjes en velden vormen de Joviaanse magnetosfeer ofwel het magnetisch gebied rondom Jupiter, dat zich uitstrekt van 3 tot 7 miljoen kilometer richting de Zon. Aan de achterzijde van de planeet, uit de zonnewind, strekt dit gebied zich uit tot op zijn minst aan de baan van Saturnus, een afstand dus van 750 miljoen kilometer.

Algemeen
In onderstaande tabel zijn enkele algemene kenmerken terug te vinden over de planeet Jupiter.

Tabel met gegevens over Jupiter

Tabel met algemene gegevens over Jupiter