Het begin van een nieuwe hobby

Binnen de hobby van astronomie zijn alle keuzen goed. U kunt als hobbyist zelf kiezen of u zich ergens in gaat specialiseren of dat u gewoon algemeen op de hoogte wilt zijn over de immense ruimte waarin aarde en zonnestelsel zich bevinden. U kunt zich toeleggen op zowel de theoretische als de praktische astronomie.

Dit artikel van 3 pagina’s geeft snel een eerste beeld van deze hobby. Leest u het eens door. Bent u reeds verder, en wilt u bijvoorbeeld gedetailleerdere informatie over een bepaald aspect binnen de astronomie zoals telescopen, de planeten en meer, kijk dan eens bij de andere artikelen van de VSML of bij andere bronnen op het internet.

Het leuke van astronomie is dat u geen dure apparatuur nodigt heeft om hiervan te kunnen genieten. Een groot deel van de astronomie gebeurd zelfs zonder maar even naar de hemel te kijken. Afhankelijk van uw persoonlijke interesse zijn er zoveel onderwerpen waarin verdieping mogelijk is, zoveel, dat het onmogelijk is om ze allemaal ‘even’ op te noemen. Het is natuurlijk aan te raden eerst wat te leren over de (sterren)hemel in het algemeen voordat u zich ergens in gaat specialiseren.

Kijk!

De hemel leren kennen is zelfs makkelijker dan erover te lezen. U hoeft maar naar buiten te gaan bij een donkere heldere nacht en naar boven te kijken. Het is natuurlijk niet essentieel om de namen van de sterren te weten om van de hemel te kunnen genieten. Het simpelweg kijken naar de hemel is misschien wel de beste manier om te leren (sterren)kijken.

De eerste blik

De eerste blik door een telescoop

U zult zelf ervaren dat hoe minder lichtvervuiling er is en hoe langer u uw ogen laat wennen aan het donker, hoe meer u zult zien van de sterrenhemel. Ga er gerust voor zitten, neem een stoel erbij, en neem de tijd om de hemel boven u te bekijken.

Binnen korte tijd zal u zelf ervaren dat u eigenlijk wel interessante dingen ziet. U zult bijvoorbeeld merken dat uw ogen zich raar gedragen als u naar sterren kijkt die vrij zwak licht uitstralen. Het lijkt er namelijk op dat de sterren helderder lijken als u er niet recht naar kijkt, maar bij voorkeur iets naast. Deze rare ervaring is gewoon werkelijkheid en men kan het ook wel de afwendende blik noemen. Waarom de sterren helderder zijn als u ernaast kijkt is te verklaren door de werking en opbouw van het menselijk oog. Hoe meer u hiermee zult experimenteren, des te beter zult u het kunnen toepassen. Het is een belangrijke techniek voor het observeren met telescopen.

Op een goed donkere nacht, nadat u reeds een half uur buiten in het donker bent, zult u de meest interessante dingen gaan zien. De melkweg zal steeds duidelijker te zien zijn en u zult donkere strepen met daarin lichtere wolken zien aan de donkere hemel. U vangt wellicht een glimp of van heel wazige vlekken hier en daar die alleen te zien zijn als u gebruik maakt van de reeds genoemde ‘afwendende blik’. U zult ook zien dat de sterren verschillende kleuren hebben. De meeste zullen helder wit licht uitstralen, maar er zijn ook sterren die oranje, diep rood of zelfs blauw lijken te zijn. Het dichtstbijzijnde sterrenstelsel Andromeda, die in de astronomie ook bekend staat als M31, is met het blote oog te zien als een wazige vlek van licht. Als u hiernaar kijkt, kijkt u twee miljoen jaar terug in de tijd!

Bezoek een vereniging

Als u tot nu toe helemaal weg bent van dit verhaal dan zal u wellicht meer willen leren. De beste manier om dit te doen is om lid te worden van een plaatselijke astronomievereniging. Hier kunt u de mensen vinden met dezelfde interesse. Al diegenen die lid zijn van een astronomievereniging hebben ieder hun eigen kennis, vakkundigheid en gedrevenheid.

De meest verenigingen komen regelmatig bij elkaar en het kost meestal niet veel om lid te worden. Daarbij organiseren deze verenigingen doorgaans ook lezingen en één of meerdere cursussen. De VSML biedt jaarlijks een cursus aan met de titel “Inleiding in de sterrenkunde”. Als u interesse heeft in een cursus of een eenmalige voorlichting, neemt u dan gerust en geheel vrijblijvend contact op met de betrokken vereniging. Contactinformatie van de VSML is terug te vinden op de internetsite www.vsml.nl.

Eenmaal lid van een vereniging zijn de mogelijkheden aanwezig om snel vrij veel over astronomie te kunnen leren. Of u nu meer een theoretisch persoon bent (nieuws en achtergronden) of een meer praktisch persoon (telescoopgebruik, astrofotografie), dat maakt niet uit. U kunt zich naar uw eigen keuze bezighouden met uw eventuele speciale interesse(s) op het gebied van astronomie. Vrijwel iedere vereniging heeft een verzameling boeken waardoor u zelf geen (vaak dure) astronomische naslagwerken hoeft te kopen. Daarbij heeft iedere vereniging doorgaans één of meerdere telescopen.

Al deze middelen geeft u de kans om eens wat dieper op astronomie in te duiken waardoor u de sterrenhemel voorgoed anders zult bekijken, en wellicht wordt ook uw kijk over het leven op deze kleine planeet voorgoed veranderd.

Leren over de sterren

Het maakt doorgaans niet uit wat uw planning is om uw kennis op het gebied van astronomie te vergroten, het is vrijwel altijd belangrijk om over de sterren te leren.

Als u al meerdere malen buiten bent geweest om de hemel te bekijken zal u opmerken dat sommige sterren opvallende patronen vormen tegen de donkere achtergrond. De oude Grieken waren reeds gefascineerd door deze patronen en ze zagen allerlei verschillende vormen hierin. Ze gaven de sterren de namen van mythische figuren, beesten, of voorwerpen die daarmee samenhielden.

Moderne en professionele astronomen gebruiken tot op de dag van vandaag deze zogenaamde sterrenbeelden met als doel om hun weg te vinden aan de sterrenhemel. Het is daarom belangrijk om deze sterrenbeelden te kennen en dat u deze terug kunt vinden aan de hemel. Een manier waarop dit mogelijk is, is aan de hand van sterrenkaarten. Gewoonlijk in de vorm van een boek of een ronde sterrenschijf worden de sterrenbeelden omschreven aan de hand van afbeeldingen. Als u eenmaal een paar sterrenbeelden heeft gevonden wordt het alsmaar makkelijker om ook de overige (kleinere) sterrenbeelden te vinden. Natuurlijk is het ook hier mogelijk om de hulp in te roepen van een amateur-astronoom, misschien wel een medelid van uw nieuwe vereniging.

Als u zich daarnaast eens een keertje wat verdiept in de oude verhalen achter de sterrenbeelden dan zult u zien dat de hemel vol is met mooie verhalen. Verhalen die vertellen over de relaties tussen de verschillende sterrenbeelden en u zult zien, er liggen heel wat prachtige mythen verscholen tussen de sterren.

Gedurende uw reizen door de hemel zal u merken dat de dingen veranderen gedurende het kalenderjaar. Deze verandering is te verklaren doordat de aarde een baan rondom de zon volgt. Het is daarom belangrijk om even te bekijken welke sterrenbeelden u kunt zien in welk seizoen. Doorgaans zijn de sterrenbeelden al op te delen in de zomer- en wintersterrenbeelden.

Uw eerste optische hulpmiddel

Als u eenmaal de sterrenbeelden weet terug te vinden, zult u ook wel andere kenmerken beter willen bekijken. De beste manier om dit te doen is door het gebruik te maken van een verrekijker. Het is dus niet nodig om direct een telescoop te kopen, er is ook genoeg te zien met de verrekijker, en zelfs met het blote oog.

De beste verrekijkers zijn diegene met een vrij kleine vergroting maar met vrij grote lenzen. U kunt hierbij denken aan de verrekijkers met 7 x 50 of 8 x 50. De grote lenzen zijn belangrijk omdat u zoveel mogelijk licht wil opvangen om een zo duidelijk mogelijk beeld te krijgen. Bedenk wel dat als u voor een grotere vergroting kiest het moeilijk is om het beeld met de hand stil te houden. Bij grotere vergrotingen is een statief dus aan te raden.

Als u uw ogen een tijd heeft laten wennen aan het donker zal er een gebied zijn dat u wat beter wilt bekijken, pak uw verrekijker en kijk. U zult versteld staan van het resultaat. Niet alleen zult u de sterren viel helderder zien, ook de verschillende kleuren komen beter naar voren dan als u geen hulpmiddel gebruikt. U zult veel meer sterren zien aan de hemel en sommige wazige lichtwolken zullen tevoorschijn komen als een spectaculaire wolk van honderden kleine sterren. Door met uw verrekijker de hemel af te speuren zult u meerdere wazige lichtvlekken ontdekken.

Als u naar de helderste sterren kijkt, kan het zijn dat ze veranderen in kleine schijven van licht in plaats van de gebruikelijke lichtpunten. De kans is aanwezig dat u kijkt naar een van de grotere planeten binnen ons zonnestelsel. Als dat zo is, maakt u zelfs kans om de vier grootste manen van Jupiter te kunnen zien!

Bij een vereniging zullen ze u laten zien hoe zulke planeten door een kleine telescoop uitzien. Als u zelf op het punt staat om een telescoop te kopen is het belangrijk om de verschillende telescopen nader te bekijken. Lees hierover in andere artikelen of stel vragen bij een vereniging, bij voorkeur dus niet in een winkel of supermarkt.

Zoals u ziet is de astronomie een bijzondere hobby waarbij u iets verder kijkt dan onze planeet alleen. Hoewel astronomie ook wel sterrenkijken wordt genoemd wordt er meerstal naar ander objecten gekeken dan de sterren. Denk hierbij aan planeten, samenstanden, kometen, asteroïden, sterrenstelsels, nevels van stof enz. enz. Begin eens rustig aan deze hobby, u kunt er op een later tijdstop altijd nog voor kiezen om investeringen te doen binnen deze hobby.

Veel plezier!