Beginnen met astronomie, deel VI

Deel V: Enkele beeldvormingen voor een beginnende amateur-astronoom.

Wat is belangrijk voor een beginnende persoon om te weten
Je staat waarschijnlijk op het punt om met een nieuwe hobby te beginnen? Misschien ben je er al een tijd mee bezig maar wil je je gewoon verder verdiepen? Hoe dan ook, voor een beginnende persoon is het moeilijk in te schatten wat je nu allemaal kunt verwachten van de hobby, al dan niet met een telescoop.

Wat kun je zien?
Nou, ten eerste, het wordt wel vaker sterrenkijken genoemd maar eigenlijk kijkt een amateur-astronoom vrijwel nooit naar sterren maar naar andere objecten die aan de hemel staan. Sterren staan zover weg dat, ook al vergroot je ze 300 keer je toch nog steeds dat helder lichtpuntje ziet zoals je dat met het blote oog ook ziet. Nee, sterren zijn misschien nog het minst interessant voor een praktisch ingestelde astronoom. Op het gebied van theorie kun je er natuurlijk wel diep op induiken.

De objecten waar dan wel naar wordt gekeken wordt met telescopen zijn vooral de planeten, sterrenhopen, kometen en nevels. Planeten kent iedereen wel. Sterrenhopen zijn zoals de naam al zegt een hele hoop sterren bij elkaar, deze hopen zijn soms met een verrekijker al te zien maar soms heb je een telescoop nodig. Kometen zijn over het algemeen ook wel bekend maar nevels wellicht nog niet. Nevels zijn enorme, maar dan ook enorme, gas- en/of stofwolken die opgelicht worden door sterren in de directe omgeving. Vergis je wel niet dat je met je blote oog en/of een verrekijker ook meer kunt zien dan dat je in eerste instantie zou denken!

De beste manier om uit te vinden wat je nu kunt zien door een telescoop is dat je eens een keer meekijkt door de telescoop van iemand anders. Bezoek bijvoorbeeld een lokale astronomieclub. Helaas zijn in Nederland de nachten vaak bewolkt, heiig en maar zelden kraakhelder.

In principe kun je alle planeten zien als een bolvormige schijf, behalve Pluto, maar dat is immers sinds zomer 2006 ook geen planeet meer. Met een kleine telescoop kun je de planeet Jupiter met zijn 4 grootste manen al perfect zien. Een degelijke telescoop laat je ook de grootste wolkenbanden van de planeet zien. Met diezelfde telescoop kun je ook de planeet Saturnus zien en zie je het mooie ringsysteem er rond omheen. Op de rode planeet Mars kun je ook al structuur zien en met een beetje grotere amateur-telescoop kun je zelfs de ijskappen op de planeet zien als Mars relatief gezien kort bij de aarde staat. Van Venus en Mercurius zie je alleen de fasen zoals je die ook bij onze maan aantreft, veel meer van die planeten zul je niet zien. Overigens zijn de overige planeten Uranus en Neptunus ook niet echt interessant om met jouw amateurtelescoop te bekijken, maar toch, het kan je wel voldoening geven om ze alleen al eens te vinden!

Een beetje grote komeet is al snel door je telescoop te zien. Verwacht wel geen afbeeldingen zoals je die vaak op internet ziet staan en die gemaakt zijn door de Hubble Space Telescope! Als je die afbeeldingen immers met een telescoop van een paar duizend euro zou behalen had niemand zich de moeite gedaan om de miljoenen kostende Hubble de ruimte in te schieten en te onderhouden!

Als je gaat kijken naar de ‘Deep Sky’ objecten (meeste vrij lichtzwak) dan zijn deze vrijwel allemaal waar te nemen met een redelijke telescoop. Sterrenstelsels zul je zien als heldere vlekken of wolken. Als je langer kijkt (of langer belicht met behulp van een camera) dan kun je wellicht ook enkele spiraalarmen van elkaar onderscheiden. Sterrenstelsels lijken in ieder geval helemaal niet op de foto’s, je zult de spiraalarmen bij verre weg niet zo helder zien zoals je die op de meeste foto’s aantreft. Onthoudt immers dat deze op een enorme afstand staan!

Door je telescoop zul je ook niet de mooie kleuren zien (bijvoorbeeld bij nevels) die je ziet op foto’s gemaakt door de Hubble Space Telescope. Deze foto’s zijn namelijk allemaal met de computer bewerkt! De reden dat je geen kleur ziet is de werking van je netvlies. De kegeltjes die je gebruikt bij weinig licht zijn kleurenblind! Dus je kan gewoon weg geen kleur zien als je maar een zwak licht ter beschikking hebt. Bij de iets heldere objecten zoals Jupiter, Mars of de Maan is dat wel weer mogelijk omdat daar dan ook de staafjes in bijdragen.

Welk bedrijf maakt de beste telescopen?

Dit is eigenlijk een oneerlijke vraag. Er zijn vele bedrijven die goede telescopen maken, meestal is het juist de vraag hoeveel je er voor wilt neertellen. De grotere fabrikanten voor telescopen zijn Orion, Meade, Celestron, Vixen en Bresser. Opmerkelijk is wel dat ze vrijwel allemaal telescopen verkopen die gemaakt zijn in China. Als je andere merken tegenkomt dan moet je al op je hoede zijn over de kwaliteit van het product, niet dat dit slecht hoeft te zijn!

Ga eens naar een winkel en laat je wat vertellen over de verschillende mogelijkheden. Over het algemeen is Meade één van de duurste, de andere zijn goedkoper. Toch is de prijs van telescopen de laatste jaren flink gezakt, zeker als je verder kijkt dan Nederland. Bij iedere fabrikant is wel een respectabele telescoop te vinden die bij je past! Als je eenmaal een keuze hebt gemaakt over de grootte en type dan kun je dan altijd nog dit type van verschillende fabrikanten gaan vergelijken met elkaar.

Wat is de beste telescoop om te kopen?
Nogmaals, het antwoord ligt eraan wat je ermee wilt. Natuurlijk zal budget doorgaans een grote factor spelen. Heel grofweg kun je als beginner het beste beginnen met een spiegeltelescoop omdat de prijs gunstig ligt in relatie tot de diameter van de telescoop. De meeste personen beginnen met een Newtonspiegeltelescoop met een diameter van rond de 10 cm.