Mercurius is door de Romeinen vernoemd naar de boodschapper ter voet voor de goden omdat de planeet sneller lijkt te bewegen dan de overige planeten. Het is de planeet dat het dichts bij de Zon staat en hij staat op de tweede plaats voor de kleinste planeet in het zonnestelsel. Zijn diameter is 40% dan die van de Aarde en 40% groter dan die van onze maan. Mercurius is zelfs kleiner dat de Jupitermaan Ganymedes en de Saturnusmaan Titan.

Als een verkenner voet op Mercurius zou zetten dan zou het terrein erg lijken op het terrein van onze maan. Het golvend terrein, met stofbedekte heuvels zijn geërodeerd door het constante bombardement van meteorieten. De kliffen op de breuklijnen hebben een hoogte van enkele kilometers en lopen over een lengte van honderden kilometers. Kraters zijn overal aanwezig op het oppervlak. Staand op het oppervlak zou men zien dat de Zon twee en een half maar groter is dan de Zon die we hier op Aarde zien. Desondanks is de hemel zwart omdat Mercurius vrijwel geen atmosfeer bezit om het licht van de zon te breken in de blauwe lucht zoals wij die kennen. Twee heldere sterren aan de sterrenhemel op Mercurius zijn beige en blauw van kleur. Het zijn respectievelijk de planeet Venus en de planeet Aarde.

Tot het bezoek van het ruimtevaartuig Marinier 10, was er weinig bekend over Mercurius. Reden hiervoor is ook omdat de planeet moeilijk waar te nemen valt door de Aardse telescopen. Hierdoor is de planeet allen gedurende de dag te zien, of vlak voor zonsopkomst en vlak na zonsondergang. Als men waarneemt in de schemering staat Mercurius erg laag aan de horizon. Dit betekent dat het licht, afkomstig van de planeet, door een 10 maal dikkere laag van de Aarde atmosfeer moet gaan, dan als Mercurius recht boven ons hoofd zou staan.
Gedurende de jaren tachtig van de negentiende eeuw maakte Giavanni Schiaparelli een schets van Mercurius waarop heel zwak enkele contrastverschillen te zien waren. Hij stelde vast dat Mercurius verbonden moest zijn met de Zon, net zoals de maan met de Aarde is verbonden. In 1962 keken radioastronomen naar radio-emissies van Mercurius en stelde vast dat de donkere kant van de planeet te warm zou zijn om voor altijd van de Zon te zijn afgekeerd, wat het geval zou zijn als deze met de Zon was verbonden. Hieruit bleek dus dat Mercurius alle zijden enige tijd richting de Zon had gericht.

In 1965, stelden Pettengil en Dyce vast dat de rotatieperiode van Mercurius op 59 dagen lag, met een eventuele afwijking van + of – 5 dagen. Dit was gebaseerd op radarobservaties. Later, in 1971, stelde Goldstein deze waarden iets nauwkeuriger bij tot 58,65 dagen met een + of – van 0,25 dag, ook gebaseerd op radarobservaties. Na observatie van dichtbij door Marinier 10 was de periode vastgesteld op 58,646 dagen met een + of _ van 0,005 dag.

Alhoewel Mercurius niet is verbonden met de Zon, is zijn rotatieperiode wel deels gekoppeld aan zijn omloopperiode rondom de Zon. Mercurius draait anderhalve keer rond zijn as gedurende één omloopbaan. Door deze 3:2 verhouding duurt een dag op Mercurius (tussen zonsopkomst en zonsondergang) 176 Aard-dagen.
Gedurende het lange verleden van de planeet kan het zijn dat de rotatieperiode sneller is geweest. Wetenschappers speculeren dat de rotatieperiode misschien wel eens 8 uur is geweest maar dat dit door de Zon dusdanig is beïnvloed dat de rotatie nu langzamer is. Een model laat zien dat zulke afname in snelheid 10 miljard jaar zou duren en dat de binnenste temperatuur hiermee zou toenemen met 100 graden.